Dịch phụ đề : Phan Anh Dũng (fanaz143@yahoo.com) www.viettorrent.vn
Có một nơi trên trái đất này
còn giữ vẹn được vẻ sơ khai của sự sống thuở ban đầu
và những bầy đàn tung vó tự do.
Dòng đời vẫn cứ trôi trên vùng đất
đã bị lãng quên theo thời gian,
chốn nương náu cuối cùng còn sót lại trên trái đất
của những bầy đàn hoang dã đông đảo nhất.
Bình nguyên Serengeti vùng Đông Phi.
Đã lâu lắm rồi, từ trước cả ký ức của loài người,
những dãy núi trải về phía đông đã phun trào dữ dội vào không trung.
Một biển tro than phủ trùm xuống vùng Serengeti
chỉ chừa lại lác đác những đỉnh cao
là chứng nhân của một thế giới bị vùi lấp.
Trải qua bốn triệu năm con tạo xoay vần
tro than đã trở thành đất đai màu mỡ
phủ mềm thảo nguyên bao la,
nơi giờ đây là khu bảo tồn động vật lớn nhất trên trái đất.
Trên vùng bình nguyên vừa phì nhiêu lại vừa đẹp như tranh vẽ này
có hàng triệu động vật muôn loài trú ngụ.
Chưa có một loài nào đơn độc mà chiếm được ưu thế.
Một triệu rưỡi con linh dương đầu bò vạm vỡ
gây tác động không nhỏ lên toàn bộ đời sống quanh.
Với dáng điệu vụng về,
chúng được mệnh danh là những anh hề của đồng bằng Châu Phi,
và được mệnh danh là loài ghép nhặt giữa bò và ngựa.
Nhưng linh dương đầu bò lại được tạo hoá ban cho
một cuộc sống du cư không biết mệt mỏi để tìm cỏ và nước.
Cạnh đó là một lực lượng ăn cỏ khác cùng chung sống.
Tất cả đều có phần
nhờ thảm thực vật dồi dào và đa dạng trên bình nguyên Serengeti.
Mỗi loài đều tìm kiếm một lãnh địa riêng có nguồn thức ăn khác nhau.
Một số loài có thể tiêu tốn đến 2 phần 3 cuộc đời cho việc ăn cỏ.
Một số loài được hưởng phúc sống trong chính vựa thức ăn không bao giờ vơi của chúng.
Cân bằng sinh thái trên bình nguyên Serengeti là điều không khó hiểu.
Động vật ăn cỏ ăn thực vật.
Động vật ăn thịt ăn động vật ăn cỏ.
Bầy sư tử đi săn bằng cả sức mạnh lẫn sự rình mò.
Một con mồi đãng trí...
những kẻ khác lén theo.
Mặc dù sư tử cái mới là kẻ hạ gục con mồi
thế nhưng sư tử đực to lớn hiên ngang lại là kẻ đánh chén con mồi trước tiên.
Những kẻ háu đói xếp hàng chờ đến lượt.
Sư tử cái và bầy con đứng thứ hai trong hàng.
Linh cầu, chó rừng và chim kền kền
tranh nhau lượt kế tiếp.
Trên bình nguyên Serengeti không thứ gì bị bỏ phí.
Trải qua một mùa mưa no đủ
đàn linh dương sinh sôi nảy nở nhanh chóng
trên những đồng bằng trọc cỏ phía nam Serengeti.
Giờ là cuối tháng Năm, hạn hán đến gần, treo lơ lửng tối hậu thư của tử thần...
di cư hoặc chết đói.
Đối với hơn hai triệu động vật
thì đây là một cuộc đua marathon thoát khỏi cái đói và cái khát.
Giống những dòng chảy và những con sông
nhập vào cùng lũ ngựa vằn và linh dương họ gazelle
chúng đồ về hướng tây và hướng bắc
để tới miền đất hứa của cỏ non và nước mát.
Cuộc đại di cư đã bắt đầu.
Cuộc hành trình tựa áng sử thi này
diễn ra trên lãnh thổ hai quốc gia vùng Đông Phi là Tanzania và Kenya.
Đàn linh dương di cư về phía bắc hướng tới khu bảo tồn cấm săn bắn
Maasai Mara ở Kenya.
Ở đó, chúng lại phải bôn ba hàng tháng trời
cho đến khi mưa trút xuống
và bầy đàn lại quay về đồng bằng phía nam.
Cuộc di cư diễn ra trên một quãng đường chông gai trải dài hơn 500 dặm.
Những tuần đầu tiên của cuộc di cư
trùng với mùa động dục.
Lũ đực bắt đầu lao vào
những cuộc chiến diễn ra liên miên để tranh giành lũ cái và lãnh địa.
Trong vài tuần động dục đó, 90% lũ cái đã được thụ tinh.
Vào đầu mùa di cư về phương bắc
đoàn thú đi qua vỉa bazan cổ lộ thiên
có tên gọi Kopjes.
Giờ đây trở thành cao điểm chiến lược cho những kẻ ăn thịt đang ngóng chờ.
Sinh ra từ một lứa 4 con, chỉ duy nhất chú báo đốm này còn sống sót.
Để nuôi báo con, báo mẹ phải săn giết hàng ngày.
Nhưng nó đã đói meo 2 ngày nay.
Đoàn thú đã đi ngang qua, có vài con linh dương gazelle lạc đàn ló dạng.
Từ khoảng cách này, không cần phải tranh cãi
rằng báo gấm là động vật trên bộ nhanh nhất trái đất
nó đạt được tốc độ bứt phá trong nháy mắt lên đến 70 dặm (~113km) một giờ
Không mang dã tâm - chẳng lòng thương xót ở nơi bình nguyên Serengeti này
một kẻ đi săn giết để ăn và để nuôi sống cho chính nó.
Không hơn.
Đối với đoàn di cư, thảo nguyên nhiều cây cối giờ đây trở thành nơi sơ tán
khỏi vùng đồng bằng đang nắng hạn.
Nhưng ở đây, cuộc di cư đã biến tướng thành một cuộc xâm lược,
vùng rừng đó lại là mái nhà của bao kẻ khác.
Hầu hết những kẻ thường trú nơi này còn mải lo cho công việc hàng ngày của mình
chả mấy để ý sự phiền hà chút đỉnh của bầy quần thú đi ngang.
Không như linh dương, hươu cao cổ Maasai chẳng cần di cư,
chúng được nuôi sống bằng hàng trăm loài lá cây trong rừng,
một nguồn thức ăn chống chọi được với nắng hán.
Khỉ trán trắng tìm thấy ở trên cây cả thức ăn lẫn chỗ trú ngụ an toàn.
Khỉ đầu chó lang thang trong rừng theo bầy, và qua đêm ở trên cây.
Những kẻ ăn tạp, cũng như chúng ta, ăn hầu hết những thứ có thể ăn được.
Đôi khi, những con đực trưởng thành tự thưởng cho mình bữa tiệc thịt linh dương non.
Gặm cỏ nơi bìa rừng,
những kẻ ăn cỏ thường mang theo ánh mắt dè chừng.
Nhưng có một loài ăn cỏ mà đến sư tử cũng phải né.
Voi trưởng thành là một trong số ít những động vật ở Serengeti
không có kẻ thù trong hoang dã.
Che chở cho voi con, bầy voi tạo nên một chuỗi gắn kết cao độ.
Mối quan hệ giữa mẹ và con kéo dài đến 50 năm.
Đoàn thú đôi khi lũ lượt kéo đi vào ban đêm
bất chấp nguy cơ bị tấn công bất ngờ từ trong bóng tối.
Mặc cho chớp rạch, sấm rền hay hơi mưa
chúng có thể vượt qua 50 dặm trong đêm đến khi trời hừng sáng.
Giờ đây khó khăn chồng chất khó khăn.
Hạn hán đã đã nung cho vùng bình nguyên trở nên khô giòn.
Cỏ cháy lan khắp vùng Serengeti
Dù lửa và gió đã quét sạch
nhưng thảm thực vật rồi sẽ hồi sinh khi những cơn mưa về.
Còn lúc này đây, bầy thú tìm ăn chỉ còn thấy có cát bụi.
Giờ kẻ thù của chúng là đói, là khát, là kiệt quệ, bạc màu
và kẻ thù truyền kiếp : lũ thú ăn thịt.
Sự thôi thúc phải di cư quá mãnh liệt
khiến cho đoàn thú vẫn lũ lượt kéo đi, mặc cho kẻ thù đang án ngữ trước mặt.
Co mình mai phục thật lộ liễu,
kẻ đi săn chỉ việc chờ đến lúc ra tay.
Trong cuộc đấu tranh không hồi kết này,
chẳng có gì được đảm bảo.
Một con sư tử trong một ngày đi săn đến 5 lần.
Cuối cùng, sau hàng tháng trời bôn ba,
bầy thú đầu đoàn bắt đầu tràn vào
miền đất hứa.
Những thảm cỏ bao la của vùng Maasai Mara ở Kenya
Một lần nữa, bản năng đã kéo chúng đến nơi sung túc.
Ở đây, chúng sẽ đi thong thả và gặm cỏ trong nhiều tháng,
cho đến khi ông trời lại ban mưa móc nương theo cùng những cơn gió tháng Mười.
Về phía đông, không xa Serengeti,
có một vùng đất trù phú hơn nhiều.
Một trong những kỳ quan thiên nhiên của trái đất.
Một thế giới thu nhỏ của Serengeti.
Vùng trũng Ngoro-Ngoro chính là một miệng núi lửa vĩ đại đã tắt.
bao quanh 100 dặm vuông.
Một tàn tích của những vụ phun trào dữ dội đã kiến tạo nên vùng bình nguyên Serengeti.
Từ những khu rừng mù sương men theo vành đai tới đáy miệng núi lửa
là một hệ sinh thái độc lập mang đến
nguồn thức ăn và nước uống dồi dào.
Ở đâu có nước, ở đó có sự sống.
Một đối tượng có nhiều điều lý thú,
loài hà mã có thể xé đôi cá sấu hoặc con người chỉ với cú đợp duy nhất.
Nó gợi ta nhớ đến câu phương ngôn của vùng Serengeti...
Chớ bao giờ đứng chắn giữa một con hà mã với vùng nước chủ quyền của nó".
Mười nghìn động vật chung sống nơi đây.
Những kẻ khác di cư đến đây từ trên không.
Hồng hạc từ Namibia,
bầy cò đến từ Châu Âu và Châu Á xa xôi.
Có vẻ ngoài như thể họ hàng gần gũi trong bầy đàn di cư,
linh dương và ngựa vằn trong vành đai miệng núi lửa này
dường như chỉ cần đi lang thang trên khắp các cánh đồng.
Những mối đe dọa cũng lẩn khuất đâu đây cũng như bất kỳ nơi nào khác.
Bầy ngựa vằn quây quần sát bên nhau thành những mảng vằn lộn xộn
làm rối trí những kẻ ăn thịt.
Bầy ngựa Châu Phi trông có vẻ lành,
nhưng chúng chưa bao giờ bị thuần phục.
Tê giác đen, với bộ dạng toàn thân thô kệch
và thường xuyên đánh dấu chủ quyền lại là kẻ to xác kém tự vệ,
bị săn trộm đến gần tuyệt chủng bởi giá trị của bộ sừng.
Miệng núi lửa Ngoro-Ngoro là một trong số ít các khu bảo tồn nghiêm ngặt,
nơi mà tê giác đen có thể sinh tồn được.
Đối với bầy khỉ đầu chó phần lớn thời gian trong ngày
là trông chừng lũ khỉ con, chải lông
và làm quen với cuộc sống.
Nhiệm vụ bảo vệ đàn sư tử
và bảo vệ lãnh địa thuộc về sư tử đực,
săn mồi và nuôi con là trách nhiệm của sư tử cái.
Chơi đùa giúp cho lũ sư tử non sẵn sàng trước những cuộc đọ sức khốc liệt trong tương lai.
Sư tử có nhu cầu nghỉ ngơi đáng kinh ngạc.
Điển hình là 20 giờ mỗi ngày cho giấc ngủ đế vương.
Khi sư tử giao phối,
chúng làm việc đó
cứ mỗi 25 phút một lần, từ ngày đến đêm
không cần ăn
diễn ra suốt 3 đến 4 ngày.
Ước tính diễn ra khoảng 3000 cuộc giao phối
đối với mỗi con mới trưởng thành nếu nó tồn tại được qua năm đầu tiên.
Vùng đất này cũng được coi là cái nôi của loài người.
Xẻ sâu về phía đông Serengeti,
bình nguyên gần với Ngoro-Ngoro là Olduvai-Gorge, một trong những
vị trí khảo cổ nổi tiếng trên thế giới.
Bên trong những vách ngoài vỉa phân tầng
lưu giữ một di tích hoá thạch loài người
được ghi nhận là khoảng 2 triệu năm tuổi.
Ngày nay, tộc người Maasai kiêu hùng vẫn sinh sống nơi đây.
Vẫn giữ lối sống du mục
dọc theo các đường ranh Serengeti,
họ tìm đến đồng cỏ lớn
để chăn thả những đàn gia súc của mình.
Người Maasai tin rằng Thượng đế đã ban cho họ,
chứ không phải bất kỳ dân tộc nào khác, tất cả gia súc trên trái đất này.
Và từ đàn gia súc tích luỹ được
họ vẫn thu về nguyên liệu chủ yếu
để cung cấp thực phẩm đặc biệt cho các chiến binh Maasai...
Một thứ pha trộn giữa sữa và máu.
Thời đại của loài dã thú ăn thịt vẫn còn ngự trị trong thế giới của người Maasai.
Từ làng này và những làng gần đó,
lũ báo đã tha đi 3 đứa trẻ trong vòng 1 năm.
Từng là những chiến binh dũng mãnh
vào bậc nhất của vùng Đông Phi,
Tộc người Maasai vẫn bảo vệ đàn gia súc
và các gia đình bằng những mũi giáo.
Có những người được sinh ra trên Serengeti,
và có những người khác tìm đến vùng đất này.
Ngày nay, làn sóng xâm nhập từ thế giới bên ngoài ngày càng lớn,
tới đây để chiêm ngưỡng cảnh tượng
thiên nhiên hoang dã
đã không còn tồn tại ở những nơi khác.
Tanzania and Kenya đã bảo tồn
những khu vực rộng lớn thành các công viên quốc gia,
các khu vực cấm săn bắn,
công bố đó là di sản thế giới của toàn nhân loại.
Giờ đây, nguồn thu từ du lịch
là không thể thiếu
trong việc duy trì di sản này,
gắn kết vận mệnh của Serengeti
với khách du lịch ưa cảm giác mạnh.
Đồng bằng Serengeti trước mắt họ đang thay đổi từng ngày.
Mặc dù bị đe dọa bởi sự gia tăng dân số
và nạn săn trộm, song công tác bảo vệ cũng được tổ chức tốt.
Đàn voi đã từng biến mất dưới bàn tay
những kẻ săn trộm, nay đã sinh sôi trở lại.
Giờ đây được bảo vệ bởi lệnh cấm mua bán ngà voi
lại được đồng bằng Serengeti nuôi dưỡng,
mang đến cảm giác an toàn hơn bao giờ hết,
nên đàn thú đã sinh sôi đông đúc một cách nhanh chóng.
Ở vườn quốc gia Maasai Mara,
những cơn giông tháng 10 đang kéo tới.
Khi những cơn mưa quay về.
quần thú sẽ lại tổ chức
cuộc di cư vĩ đại
hướng về nơi nguồn cội của chúng
ở phương nam.
Nhưng trước mắt, chúng phải đối diện với nguy cơ lớn nhất,
nếu muốn quay về phương nam,
quần thú phải vượt sông Mara
giờ này đang dâng lên và chảy xiết do những cơn mưa mang đến.
Trong dòng nước này,
vẫn còn thời đại của loài bò sát,
và ở đây là sự ngự trị tuyệt đối của loài cá sấu.
Nhiều lúc, tưởng rằng đã thoát khỏi nanh vuốt của cá sấu
nhưng lại làm mồi cho dòng sông.
Một số chết đuối. Số khác bị giày xéo mà chết.
Và một chết vì kiệt sức
khi cố tự cứu mình.
Qua năm tháng và qua quá trình
của cuộc đại di cư
1/4 trên tổng số 1 triệu con linh dương đầu bò
sẽ chết.
Nhưng cuộc di cư vẫn tiếp diễn đến cùng
hành trình dài về phương nam
cuối cùng trở về với thảo nguyên cỏ non
nơi chiếc khăn bàn nhiệm màu của Serengeti đã trải sẵn.
Sinh sản hàng loạt diễn ra đầu năm
cao điểm của sự chào đời hàng loạt
chỉ diễn ra trong vỏn vẹn có vài tuần.
Trong mùa mưa
gần nửa triệu linh dương đầu bò non
được sinh ra.
Một chiến thuật lấy số đông áp đảo
loài ăn thịt và đảm bảo
duy trì giống nòi.
Để tồn tại giữa những loài dã thú ăn thịt,
linh dương non buộc phải tìm cách
đứng vững chỉ trong vòng vài phút sau khi chào đời.
Những kẻ yếu đuối không thể đứng vững
phải bị đào thải.
Một lần nữa,
trên bình nguyên Serengeti
Sức sống lại trỗi dậy mãnh liệt vượt lên trên cái chết.
Và có một nơi trên trái đất
vẫn giữ nguyên vẻ sơ khai của sự sống thuở ban đầu.
Và những bầy đàn hoang dã vẫn tung vó tự do.
Dịch phụ đề bởi : Phan Anh Dũng (fanaz143@yahoo.com) www.viettorrent.vn